دانلود پی دی اف کتاب گذار از عهد باستان به فئودالیسم حسن مرتضوی PDF

کتاب «گذار از عهد باستان به فئودالیسم» اثر پری آندرسون که با ترجمه حسن مرتضوی منتشر شده، یکی از آثار محوری در حوزه جامعه‌شناسی تاریخی مارکسیستی است که هدف آن ارائه یک تحلیل جامع و تطبیقی از فرآیند پیچیده و طولانی‌مدت فروپاشی جوامع برده‌محور یونان و روم باستان و جایگزینی آن با نظام فئودالی در قرون وسطی است. آندرسون در این اثر، که به عنوان زمینه‌ساز کتاب بعدی او یعنی «تبارهای دولت استبدادی» عمل می‌کند، تلاش می‌کند تا با استفاده از چارچوب ماتریالیسم تاریخی، عوامل اقتصادی (تضادهای درونی شیوه تولید برده‌داری)، اجتماعی (مانند مالکیت ارضی) و نظامی (تهاجمات قبایل ژرمن) را در این دگرگونی تاریخی بررسی کند، و همچنین به طور انتقادی، تفکیک قراردادی و ایدئولوژیک شرق و غرب اروپا توسط مورخانی چون رانکه و هگل را به چالش می‌کشد تا ریشه‌های متفاوت توسعه تاریخی در این دو بخش از اروپا را روشن سازد.

تهاجمات قبایل ژرمن به عنوان یک نقطه عطف تاریخی و کاتالیزور اصلی مطرح می‌شود، که نه تنها به فروپاشی نهایی و چندوجهی امپراتوری‌های بزرگ باستان منجر شد، بلکه به طور همزمان، زمینه‌ساز تغییرات بنیادین و عمیق در ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اروپای قرون وسطی گردید. این تهاجمات، با خود تغییرات ریشه‌ای در شیوه‌های مالکیت، ابزارهای تولید و مهم‌تر از آن، روابط اجتماعی نوین به ارمغان آورد که به تدریج منجر به ظهور نظام پیچیده فئودالیسم شد. پری آندرسون به شکلی قاطع بر این نکته حیاتی تأکید می‌ورزد که این انتقال از دوران باستان به فئودالیسم، یک فرآیند تدریجی، طولانی‌مدت و به‌شدت پیچیده بوده که نیازمند بررسی دقیق، عمیق و چندوجهی است. آندرسون با به‌کارگیری دقیق چارچوب ماتریالیسم تاریخی، یک نظریه مدون و منسجم درباره انتقال و ترکیب شیوه‌های تولید (Production Modes) از جهان یونانی-رومی برده‌دار به نظام فئودالیسم ارائه می‌دهد. این نظریه به وضوح نشان می‌دهد که چگونه جوامع مختلف اروپایی، با توجه به شرایط اجتماعی، اقتصادی و میراث فرهنگی متفاوت، به مدل‌های فئودالی خاص و بومی خود دست یافتند؛ به عنوان مثال، آندرسون تحلیل می‌کند که چگونه در اروپای غربی (ناحیه مدیترانه و شمال)، فئودالیسم با تلفیقی خاص از سنت‌های رومی و ژرمنی توسعه یافت که با ویژگی‌های اقتصادی (مانند کشاورزی ارباب-رعیتی) و ساختارهای اجتماعی آن منطقه به خوبی همخوانی داشت.

قائل شدن به تفکیک میان «شرق» و «غرب» اروپا برای مورخان، یک رسم دیرینه و قراردادی بوده که ریشه در آثار پیشگامان تاریخ‌نگاری مدرن دارد. این سنت به طور مشخص به لئوپولد رانکه، بنیان‌گذار تاریخ‌نگاری اثباتی، باز می‌گردد. رانکه در نخستین اثر مهم خود در سال ۱۸۲۴، که به «طرحی کلی از وحدت اقوام لاتین و ژرمنیک» اختصاص داشت، خطی قاطع را در سرتاسر قاره ترسیم کرد و اسلاوهای شرقی را از سرنوشت مشترک و وحدت «ملل بزرگ» غربی که موضوع اصلی کتاب او بودند، جدا ساخت. رانکه به صراحت بیان داشت: «نمی‌توان اعتقاد داشت که این مردمان نیز به اتحاد ملت‌های ما تعلق دارند؛ رسوم و قانون‌شان آن‌ها را از این اتحاد جدا کرده است. در آن عصر، آنان هیچ تأثیر مستقلی اعمال نمی‌کردند بلکه صرفاً تابع یا ضد آن بودند: به تعبیری، گه‌گاه با امواج فروکش‌کردهٔ حرکات عمومی تاریخ جلو می‌افتادند.» او غرب را عامل اصلی و یگانه در رویدادهای تاریخی مهمی چون مهاجرت‌های بربروار، جنگ‌های صلیبی قرون وسطی و فتوحات استعماری جدید می‌دانست و آن‌ها را «سه نفس عمیقی که آن وحدت بی‌قیاس [غرب] کشیده بود» نامید.