دانلود پی دی اف کتاب فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایه داری در ایران احسان طبری PDF

هدف کلی کتاب فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایه‌داری در ایران، که بخشی از مجموعه پژوهشی برخی بررسی‌ها پیرامون جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران اثر احسان طبری است، عبارت است از تحلیل مارکسیستی-دیالکتیکی فرآیند انتقال جامعه‌ی ایران از ساختار فئودالی یا نظام سنتی (ملوک‌الطوایفی) به نظام سرمایه‌داری در دوران قاجار تا مشروطه. این کتاب به طور خاص می‌کوشد ریشه‌ها، علل و چگونگی تحولات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی را که به از هم پاشیدن ساختارهای سنتی و شکل‌گیری نطفه‌های سرمایه‌داری در ایران انجامید، مورد بررسی قرار دهد. هدف طبری این است که نشان دهد این تحول تاریخی یک حرکت تکاملی قانونمند و ناشی از تغییر در نیروهای مولده و مناسبات تولید بوده است، نه صرفاً مجموعه‌ای از حوادث تصادفی، و بدین وسیله پایه‌های یک جامعه‌شناسی علمی را برای درک تاریخ ایران فراهم سازد.

سفسطه‌های تاریخی که غالباً با قصد و نیت مشخص برای تحریف و جهت‌دهی به آگاهی عمومی مطرح می‌شوند، توانایی بالایی در ارائه‌ی یک تصویر نادرست و مغشوش از واقعیت‌ها دارند و به‌آسانی می‌توانند ذهن‌های حقیقت‌جو را فریب دهند. در چنین شرایطی، مقابله با این مغالطات تنها از طریق گزینش هوشمندانه‌ی واقعیات نمونه‌وار و تنظیم تحلیل‌های علمی، مستدل و منطقی میسر است که می‌تواند مسیر حقیقی و قوانین درونی تاریخ را ترسیم کند؛ لذا، اتخاذ یک رویکرد علمی، عاری از پیش‌داوری‌های ذهنی و مبتنی بر اسناد محکم برای درک منطق درونی حوادث، به‌ویژه برای پژوهشگران و دانشجویان علوم انسانی، امری حیاتی است. در همین راستا، در پاسخ به پرسش‌های بنیادین تاریخی، دو دیدگاه عمده وجود دارد: دیدگاه برخی از جامعه‌شناسان و تاریخ‌شناسان بورژوازی که تاریخ را مجموعه‌ای از رویدادهای یگانه و تصادفی می‌بیند که فاقد یک جهت‌گیری قانونمند است، در مقابل دیدگاه مارکسیستی قرار می‌گیرد که تاریخ را یک حرکت تکاملی منظم می‌داند که تحت تأثیر قوانین خاص اجتماعی است. این رویکرد مارکسیستی تأکید می‌کند که برای درک این تکامل، باید به تحولات دائمی نیروهای مولده و مناسبات تولید به‌عنوان زیربنای اصلی تحولات اجتماعی توجه کرد، نه صرفاً به قوانین زیست‌شناسی و انسان‌شناسی. در نهایت، بررسی و تحلیل تاریخ از این منظر علمی و بی‌طرفانه، نه‌تنها به درک عمیق‌تر حوادث گذشته کمک می‌کند، بلکه ابزاری قدرتمند برای مواجهه آگاهانه با چالش‌های کنونی و آتی فراهم می‌آورد و امکان بهره‌برداری مؤثر از تجربیات تاریخی در راستای تحقق اهداف اجتماعی و سیاسی را ممکن می‌سازد.

در ژرفای تاریخ، یک مکانیسم پیچیده و محرک نهفته است که کارکردش هدایت تحولات اجتماعی و اقتصادی جامعه از مراحل گوناگون فرماسیون‌های اجتماعی-اقتصادی به سوی تسلط فزاینده‌ی انسان بر محیط طبیعی و اجتماعی خویش است. این حرکت پیش‌رونده و اجتناب‌ناپذیر، خود را در قالب کشاکش میان طبقات مختلف خلق، ظهور و تضاد عقاید گوناگون و تکوین نظریات متعدد نشان می‌دهد و وظیفه‌ی اصلی یک تاریخ‌نگار روشمند این است که بتواند در این فرآیند پرآشوب، عناصر اصلی و محوری را از جزئیات غیرعمده و فرعی تمییز دهد و شناسایی کند. اگر یک تاریخ‌نگاری نتواند چگونگی تحقق و تجلی قوانین درونی تکامل جامعه را به‌طور علمی توضیح دهد، ناچار به سطح قصه‌پردازی صرف و روایت‌گری سطحی تنزل می‌یابد؛ روایتی که در آن تمام حوادث و شخصیت‌ها به یک میزان از اهمیت برخوردار می‌شوند. این تقلیل‌گرایی نه تنها به ایجاد تصورات غلط و نادرست درباره ماهیت تاریخ می‌انجامد، بلکه مانع اصلی در راه دستیابی به درک عمیق، ساختاری و علمی از نیروی محرک تحولات اجتماعی می‌شود.

کتاب “فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایه‌داری در ایران” اثری از احسان طبری (۱۳۶۸-۱۲۹۵)، اندیشمند و تاریخدان چپ‌گرای ایرانی است که به عنوان بخشی از پژوهش بزرگتر او با عنوان کلی “جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران” منتشر شده است، این کتاب که اولین چاپ آن در سال ۱۳۵۴ بوده، به تحلیل تاریخ اجتماعی و اقتصادی ایران، به ویژه در دوران قاجار و تا آستانه انقلاب مشروطیت می‌پردازد و هسته اصلی آن بررسی دلایل و چگونگی زوال ساختارهای سنتی و زمینه‌های ظهور و گسترش کُند سرمایه‌داری در جامعه ایران در قرن نوزدهم است، طبری در این اثر با رویکردی عمدتاً مارکسیستی-لنینیستی و با تکیه بر اسناد و مدارک، کوشیده است تا منطق خاص تکامل تاریخی ایران و علل بحران‌های اجتماعی و تحولات ساختاری را در این مقطع حیاتی درک کند و توضیح دهد، مباحث اصلی کتاب شامل موضوعاتی چون نظام اجتماعی ایران در آغاز سده نوزدهم، نخستین بحران جامعه سنتی، برخورد نیروها، و اولین تلاش‌ها برای تمرکز خونین قدرت هستند و از نظر محتوایی، این اثر به همراه رساله دیگر او با عنوان “جامعه ایران در دوران رضاشاه”، در واقع جلد دوم کتاب “برخی بررسی‌ها پیرامون جهان‌بینی‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران” را تشکیل می‌دهند و به دنبال آن است که سیر تاریخ ایران در سده‌های نوزدهم و بیستم را تحت مضمون واحد “زوال فئودالیسم و استقرار کُند جامعه سرمایه‌داری” مورد تامل قرار دهد.