دانلود پی دی اف کتاب تاجگذاری در ایران باستان علیقلی اعتماد مقدم PDF

هدف کلی کتاب «تاجگذاری در ایران باستان» نوشته علیقلی اعتماد مقدم، بررسی جامع، مستند و تحلیلی آیین باستانی و نمادین تاجگذاری پادشاهان ایران است. نویسنده با اتکا به سنت‌های تاریخی، شواهد موجود و به ویژه توصیفات شاهنامه فردوسی، قصد دارد ریشه‌ها، جزئیات، ساختار و اهمیت این رسم دیرین و مقدس را که سندی برای مشروعیت‌بخشی و انتقال قدرت سلطنت بود، روشن سازد. این کتاب به دنبال آن است که نشان دهد مراسم تاجگذاری چگونه از نظر آیینی، دینی و اجتماعی در ایران اهمیت داشته و پادشاهان در حین این مراسم، نخستین اقدامات خود از جمله شکرگزاری، اعلام برنامه حکمرانی و شنیدن آفرین بزرگان را انجام می‌دادند تا خواننده به درک عمیق‌تری از رسوم و ارزش‌های حاکم بر نظام پادشاهی در ایران باستان دست یابد.

این مراسم باشکوه و آیینی که نشانه‌هایی از آن، هرچند با دگرگونی‌های جزئی، همچنان در برخی از جوامع امروزی باقی مانده است، دارای تشریفات ساختارمندی بود که پس از به تخت نشستن یا انجام آیین تاجگذاری پادشاه آغاز می‌شد؛ نخستین اقدام شاه جدید، اظهار بندگی و شکرگزاری رسمی به درگاه خداوند و نیروهای برتر بود که مشروعیت آسمانی حکومت را تثبیت می‌کرد، و پس از آن، پادشاه خطابه یا بیانیه‌ای مهم را ایراد می‌کرد که شامل توضیح برنامه‌ها و اهداف کلان حکمرانی او، همراه با نصایح، پندها و فرامین اخلاقی و عملی خطاب به بزرگان مملکت، وزیران، سران کشور و فرماندهان لشکر بود که همگی در پیشگاه او حضور داشتند و به دقت سخنانش را می‌شنیدند. با اتمام سخنرانی پادشاه، تعدادی از نامداران، نجبای بزرگ و موبدان ارشد به رسم تأیید، سخنان شاه را پاسخ می‌دادند، بر او آفرین می‌خواندند و برای تهنیت و طلب برکت، مقادیر فراوانی از زر و گوهر را بر فراز تاج و تخت او نثار و افشان می‌کردند، و در نهایت، به عنوان آخرین بخش از این رسم، همگان با دعای خیر، از درگاه خداوند می‌خواستند که پادشاه را با سلامت کامل برای سال‌های طولانی حفظ کرده و او را حافظ و ضامن بقای کشور و مردم گرداند.

همان‌گونه که به روشنی از متن شاهنامه فردوسی برمی‌آید، یکی از سنت‌های بسیار ریشه‌دار و دیرین در نظام حکومتی ایران این بوده است که پادشاهان جدید، بلافاصله پس از رسیدن به مقام سلطنت، بر تخت پادشاهی نشسته و آیین تاجگذاری را به جا می‌آوردند؛ این رسم باشکوه که تا دوران معاصر نیز با اندکی تفاوت‌ها رواج داشته، بدین صورت اجرا می‌شده که پادشاه هنگام به تخت نشستن یا تاجگذاری، ابتدا سپاسگزاری خود را نسبت به خداوند اعلام می‌کرد و سپس برنامه کاری خود را به همراه پندها و نصایح خطاب به بزرگان، سران کشور و فرماندهان لشکری که در حضور او بودند، بیان می‌کرد و پس از پایان سخنان شاه، برخی از نامداران و نجبای حاضر به او پاسخ می‌دادند، بر وی آفرین می‌خواندند و برای تهنیت، زر و گوهر بر تاج و تختش نثار می‌کردند و در حق پادشاه دعا می‌کردند تا خداوند او را سالیان دراز برای کشور حفظ نماید؛ اما آیین تاجگذاری شاهان پیشین، طبق روایت شاهنامه، با جزئیات بیشتری همراه بود، بدین ترتیب که موبد موبدان به همراه سه تن از مردمان خردمند و بینادل، وظیفه آراستن تاج و تخت زرین را بر عهده داشتند تا در لحظه به تخت نشستن شاه، همه چیز مهیا باشد و هنگامی که شاه بر تخت می‌نشست، موبد اعظم تاج زرین را بر سر شاه می‌نهاد و دو گونه‌اش را با شادی و سرور می‌بوسید، و پس از آن، هر هدیه یا نثاری که برای پادشاه آورده می‌شد، شاهنشاه فوراً آن را میان خواهندگان و نیازمندان تقسیم می‌کرد و به سپاهیان خود نیز درم و دینار می‌بخشید.

کتاب «تاجگذاری در ایران باستان» اثر علیقلی اعتماد مقدم، یک اثر پژوهشی و تاریخی است که به بررسی ریشه‌ها، تحولات و جزئیات مراسم باستانی و پر اهمیت تاجگذاری پادشاهان ایرانی می‌پردازد. این کتاب برای نخستین بار در سال ۱۳۵۵ شمسی توسط انتشارات سازمان جلب سیاحان در تهران منتشر شد و نویسنده در آن، تحقیقات خود را عمدتاً بر استناد به متون کلاسیک فارسی، به ویژه توصیفات شاهنامه فردوسی، و همچنین سنت‌های دیرینه تاریخی متمرکز کرده است. محتوای کتاب نه تنها به شرح نحوه برگزاری مراسم به تخت نشستن و تاجگذاری در ایران باستان (مانند چگونگی آراستن تاج و تخت توسط موبد موبدان و نحوه نثار زر و گوهر توسط بزرگان) می‌پردازد، بلکه اهمیت این آیین را به عنوان یک عنصر مشروعیت‌بخش مذهبی و نمادین برای آغاز سلطنت و انتقال قدرت بررسی می‌کند. این اثر با کاوش در جزئیات، نشان می‌دهد که پادشاه در این مراسم نخست خداوند را شکرگزاری می‌کرده و سپس برنامه حکمرانی خود را همراه با پند و نصیحت به بزرگان اعلام می‌نموده است. بنابراین، کتاب منبعی ارزشمند برای محققان تاریخ، فرهنگ و ادبیات فارسی است که به دنبال درک عمیق‌تر از رسوم پادشاهی و آداب سیاسی در ایران کهن هستند.