دانلود پی دی اف کتاب تاریخ طبری محمد جریر طبری جلد پنجم ‍PDF

هدف غایی جلد پنجم از تاریخ الرسل و الملوک محمد بن جریر طبری، ارائه گزارشی تحلیلی و وقایع‌نگارانه از دوران تثبیت قدرت خلافت اسلامی و چالش‌های حکمرانی در دهه‌های میانی سده نخست هجری است که با تمرکز بر حوادث سرنوشت‌سازی چون تداوم فتوحات، بررسی دقیق ریشه‌های فتنه‌های داخلی و واکاوی مناسبات قدرت میان قبایل عرب در دوران خلفا، می‌کوشد تا تصویری مستند از فرآیند دگرگونی تمدنی و سیاسی جهان اسلام ترسیم نماید. این مجلد با هدف تبیین پیچیدگی‌های گذار از عصر نبوی به دوران امپراتوری، به کالبدشکافی نزاع‌های جناحی، نحوه مدیریت سرزمین‌های مفتوحه و تأثیرات متقابل فرهنگ‌های باستانی بر پیکره نوپای دولت اسلامی می‌پردازد تا محققان با اتکا به روایات متعدد و اسناد متقدم ذکر شده توسط طبری، به درکی عمیق از ریشه‌های تاریخی شکاف‌های مذهبی و تحولات ساختار اجتماعی مسلمانان دست یابند.

محوری‌ترین ارزش علمی تاریخ طبری در بازنمایی دقیق و جزئی‌نگرانه وقایع دو قرن نخستین ظهور اسلام نهفته است، اما فراتر از آن، این اثر به عنوان گنجینه‌ای منحصربه‌فرد و مرجعی استوار برای بازخوانی تاریخ ایران باستان، به‌ویژه عصر شکوه امپراتوری ساسانیان، اعتبار جهانی یافته است. طبری در نگارش بخش‌های مربوط به ساسانیان، با سعه‌صدر و تفصیل بیشتری به جزئیات کشورداری، نظام طبقاتی و نبردهای ایران پرداخته و نکته تأمل‌برانگیز اینجاست که همگونی و هم‌ترازی گزارش‌های او با دیگر راویان مسلمان، حکایت از دسترسی وی به منابع اصیل و ریشه‌داری دارد که مستقیماً از دل سنت‌های تاریخ‌نگاری پهلوی و خدای‌نامه‌ها استخراج شده‌اند. این اشتراک و پیوستگی منابع نشان می‌دهد که طبری و اخباریان هم‌عصر او، بر چشمه‌های اطلاعاتی واحدی تکیه داشته‌اند که از حافظه تاریخی ایرانیان نگاهبانی می‌کرده و همین امر سبب شده تا روایت‌های او از پادشاهان ساسانی، علی‌رغم صبغه اسلامی نویسنده، با واقعیت‌های تاریخی آن دوران پیوندی ناگسستنی داشته باشد و به عنوان پلی استراتژیک برای درک گذار جامعه ایرانی از عصر باستان به دوران اسلامی عمل کند.

در این روایت تبیین شده است که در پذیرش دعوت اسلام، دیگران را درنگی پیش آمد و تنها ابوبکر بود که بی‌هیچ وقفه و لکنتی پاسخ گفت؛ چنان‌که واژه «کبوه» را که در تازی به معنای آتش‌زنه‌ای است که پس از ضربات بسیار جرقه‌ای از آن نمی‌جهد، برای توصیف این درنگ به کار برده‌اند، در حالی که ابوبکر بسان جرقه‌ای جهنده در نخستین برخورد، نور اسلام بر زبانش جاری گشت. همچنین طبری در این اثر به نقل از زید بن حارثه آورده است که پیش از اسلام آوردن ابوبکر، نزدیک به پنجاه تن به پیامبر (ص) گرویده بودند، اما این قول در نگاه مورخان و اجماع مسلمانان فاقد اعتبار است و اکثر قریب به اتفاق اصحاب اخبار بر این باورند که ابوبکر نخستین مردی بود که به آیین جدید ایمان آورد.

جلد پنجم از تاریخ‌الرسل و الملوک محمد بن جریر طبری، به عنوان برهه‌ای سرنوشت‌ساز در این کرونولوژی عظیم، به بازخوانی وقایع ملتهب و بنیادین اواخر دوران خلافت عثمان و آغاز تلاطم‌های سیاسی منجر به جنگ‌های داخلی می‌پردازد که در آن، نویسنده با وسواسی علمی و تکیه بر سنت اخباری، به واکاوی ریشه‌های شورش‌ها، نقش کلیدی مصر و کوفه در اعتراضات علیه خلیفه سوم و در نهایت واقعه قتل او می‌پردازد؛ این مجلد سندی بی‌بدیل در تحلیل چرخش قدرت و بروز شکاف‌های عمیق در امت اسلامی است که با ارائه روایت‌های موازی از چگونگی بیعت با امام علی (ع) و زمینه‌های شکل‌گیری نبرد جمل، بستری تحلیلی برای درک دگردیسی ساختار قبیله‌ای به نظام‌های پیچیده سیاسی فراهم می‌آورد و به دلیل ذکر جزئیات دقیق از مکاتبات و خطبه‌های آن عصر، مرجع شماره یک مورخان برای فهم بحران‌های مشروعیت و تحولات ژئوپلیتیکی سده نخست هجری به شمار می‌رود.