دانلود پی دی اف کتاب توصیف ساختمان دستور زبان فارسی محمدرضا باطنی PDF

هدف کلی و اساسی کتاب توصیف ساختمان دستور زبان فارسی نوشته محمدرضا باطنی، ارائه یک تحلیل جامع، دقیق، علمی و کاملاً توصیفی از نظام دستوری زبان فارسی معاصر است که این هدف با تمرکز بر اصول و نظریه‌های مدرن زبان‌شناسی عمومی به جای اتکا به سنت‌های دستورنویسی قدیمی و توصیه‌های تجویزی محقق شده است؛ در واقع، هدف محوری این کتاب آن بود که توصیفی را جایگزین دستورنویسی کند و به جای تعیین قوانین باید و نباید برای زبان، ساختارهای موجود و مورد استفاده‌ی واقعی زبان فارسی را چنان که هستند، مورد واکاوی قرار دهد و عملکرد درونی این ساختارها را به شکلی نظام‌مند تبیین نماید؛ برای نیل به این هدف، باطنی متکی بر شواهد عینی و داده‌محور عمل کرده است، به طوری که اساس کار او بر تجزیه و تحلیل یازده هزار جمله استخراج شده از منابع گوناگون فارسی امروزین قرار گرفته تا اطمینان حاصل شود که دستور تدوین شده، بازتاب دقیقی از زبان زنده و رایج جامعه‌ی فارسی‌زبان باشد؛ بنابراین، می‌توان گفت که هدف نهایی این اثر بنیان‌گذاری یک مرجع علمی و مستدل برای مطالعه‌ی دستور زبان فارسی بوده که از نظر متدولوژی، کاملاً با رویکردهای نوین زبان‌شناسی همخوانی داشته و درک عمیق‌تری از سازوکار جمله‌سازی، ترکیبات کلامی و منطق حاکم بر ساختارهای زبانی را برای دانشجویان و پژوهشگران فراهم آورد.

این کتاب ارزشمند که به عنوان یک مرجع کلیدی در زبان‌شناسی فارسی به شمار می‌رود، رسالت خود را بر مطالعه‌ی همه‌جانبه‌ی ساختار درونی و ویژگی‌های بنیادین دستور زبان فارسی قرار داده و توصیفی علمی و نوین از نظام حاکم بر این زبان ارائه می‌دهد و در این مسیر، به طور خاص و با دقتی علمی بر روی حوزه‌هایی حیاتی متمرکز شده است، از جمله نحو که به بررسی سازوکار چیدمان کلمات و عبارات در ساختار جمله می‌پردازد، محل‌های کاربرد یا توزیع عناصر دستوری که مشخص می‌کند هر واحد در چه بافت‌هایی و با چه محدودیت‌هایی در کلام ظاهر می‌شود، و همچنین تحلیل ترکیبات دستوری پیچیده که شامل نحوه‌ی اتصال و عملکرد واژه‌ها و ساخت‌ها در کنار یکدیگر است و در واقع تمامی این مباحث برای ارائه‌ی تصویری کامل از عملکرد ساختارهای دستوری زبان فارسی مورد کاوش قرار گرفته‌اند؛ نویسنده برای آنکه مفاهیم پیچیده و انتزاعی دستور زبان را به شکلی ملموس و قابل درک به خواننده منتقل کند، از یک رویکرد آموزشی تحلیلی قوی بهره می‌برد و با استفاده از مثال‌های متعدد و گویا که مستقیماً از کاربرد واقعی زبان فارسی استخراج شده‌اند، همراه با تحلیل‌های زبانی عمیق و روشمند، مسیری را برای خوانندگان باز می‌کند تا بتوانند به بهترین شکل ممکن نه تنها با قواعد و قوانین رسمی زبان آشنا شوند، بلکه درک کنند که دستگاه دستور زبان فارسی در عمل چگونه فعالیت می‌کند و منطق و روابط ساختاری زیرین آن چه گونه است و به این ترتیب، دانش نظری و عملی خواننده را به طور همزمان ارتقا می‌بخشد.

کتاب ارزشمند توصیف ساختمان دستور زبان فارسی یک منبع پژوهشی و آموزشی جامع است که به تحلیل عمیق و بررسی نظام‌مند کل ساختار و ویژگی‌های دستوری زبان فارسی می‌پردازد و برخلاف آثار سنتی، تلاش دارد تا قواعد حاکم بر زبان را به صورت علمی تبیین کند و محتوای آن به طور خاص بر سه محور حیاتی متمرکز شده است؛ نخست، بحث جامع نحو مطرح می‌شود که در آن ساختار درونی جمله‌ها، چگونگی پیوند خوردن عناصر مختلف کلام و ترکیبات اجزای جمله به منظور انتقال مفهوم مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد و سازوکار ارتباطی میان نهاد و گزاره، قید و متمم و سایر ارکان جمله به روشنی تشریح می‌شود؛ دوم، کتاب به موضوع محل‌های کاربرد یا توزیع اجزای دستوری می‌پردازد که در این بخش، موارد کاربردی و شرایط محیطی استفاده از هر جزء دستوری در متن تحلیل شده و مرزهای مجاز و محدودیت‌های کاربرد هر ساختار مشخص می‌گردد و از این طریق، نگاهی عملی به دستور زبان ارائه می‌شود؛ و سوم، بحث ترکیبات دستوری مورد توجه قرار گرفته است که به بررسی انواع مختلف ترکیب کلمات و جملات، از کوچکترین واحدهای صرفی تا ساختارهای پیچیده، و همچنین تأثیر دقیق این ترکیب‌بندی‌ها و روابط میان آنها بر معنی و مفهوم نهایی و ظرایف معنایی پیام می‌پردازد؛ به دلیل این جامعیت و عمق تحلیلی، این کتاب نه تنها به عنوان یک متن اصلی و مهم برای دانشجویان رشته‌های زبان فارسی و زبان‌شناسی در مقاطع مختلف بسیار مفید است، بلکه یک منبع پژوهشی اساسی و ضروری برای تمامی محققان و علاقه‌مندان جدی به ساختارشناسی زبان فارسی و علم زبان‌شناسی به شمار می‌آید.

کتاب توصیف ساختمان دستور زبان فارسی اثر ماندگار و پیشگام محمدرضا باطنی، جایگاه ویژه‌ای در مطالعات زبان‌شناسی ایران دارد زیرا این اثر را می‌توان نخستین کتاب جامعی دانست که توانست تحلیل نظام‌مند قواعد و ساختارهای زبان فارسی را بر پایه‌های مستحکم نظریه‌های علمی و روش‌شناختی زبان‌شناسی عمومی و ساختارگرایی نوین بنا کند و بدین ترتیب، با رویکردهای سنتی و تجویزی دستورنویسی که عمدتاً متأثر از دستور زبان‌های عربی یا اروپایی بودند، قطع ارتباط نمود؛ هدف اصلی این کتاب ارائه یک توصیف علمی و دقیق از چگونگی عملکرد واقعی زبان فارسی بود و این امر با اتکا به یک روش تحقیق داده‌محور و تجربی حاصل شد به گونه‌ای که باطنی کار خود را بر مبنای تجزیه و تحلیل گسترده و موشکافانه‌ی یازده هزار جمله از زبان فارسی معیار و معاصر استوار ساخت، جملاتی که به صورت دقیق از منابع زنده و جاری مانند کتاب‌ها، مجلات و روزنامه‌های زمان خود استخراج شده بودند تا اطمینان حاصل شود که دستور تدوین شده بازتاب دهنده کاربرد زنده و واقعی زبان در جامعه فارسی‌زبان است؛ محتوای این اثر ساختار زبان را با تمرکز بر سه حوزه کلیدی مورد بررسی قرار می‌دهد: نخست، نحو که به تحلیل ساختار درونی جمله‌ها و روابط منطقی میان اجزای آن می‌پردازد؛ دوم، محل‌های کاربرد که شرایط بافتی و توزیع واژه‌ها و سازه‌های دستوری را در کلام مشخص می‌کند؛ و سوم، ترکیبات دستوری که چگونگی اتصال کلمات و جملات و تأثیر این ترکیب‌بندی‌ها بر تولید و تغییر معنا را تبیین می‌نماید؛ در مجموع، این کتاب نه تنها یک منبع آموزشی حیاتی برای دانشجویان زبان و ادبیات فارسی است، بلکه به عنوان یک اثر مرجع و بنیادین، مسیر پژوهش‌های علمی در زمینه دستور زبان فارسی را برای دهه‌های متمادی تعیین و تثبیت کرد.