دانلود پی دی اف کتاب شهر های ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان عنایت الله رضا PDF

هدف کلی کتاب «شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان» که در واقع تألیف نینا ویکتوروونا پیگولوسکایا ایران‌شناس شوروی و ترجمه عنایت‌الله رضا است، تحلیل و بررسی جامع ساختار اجتماعی، اقتصادی و جغرافیای تاریخی شهرهای غرب ایران و به‌ویژه منطقه بین‌النهرین در طول عصر اشکانیان و ساسانیان می‌باشد. این اثر با بهره‌گیری از منابع متعدد، تلاش می‌کند تا ساختار قدرت، تحولات شهری و نظام‌های اجتماعی (که مؤلف آن را به ترتیب، نزدیک به نظام‌های برده‌داری در اشکانیان و فئودالی در ساسانیان تفسیر می‌کند) را در این دو دوره مقایسه کرده و جایگاه و نقش کانون‌های شهری مهمی چون کتیسفون (تیسفون) را در نظام اداری و سیاسی امپراتوری‌ها به صورت عمیق تبیین نماید.

یکی از ویژگی‌های برجسته و حیاتی این کتاب، که احتمالاً اشاره به آثار برجسته پژوهشگران تاریخ حقوق ایران دارد، انجام یک مقایسه تحلیلی و دقیق میان مجموعه‌های حقوقی مختلف دوران ساسانی و اوایل دوره اسلامی است که به صورت خاص بر روی قانون‌نامه پهلوی ماتیکان هزارداتستان و مجموعه حقوقی منسوب به بختیشوع متمرکز شده است. نویسنده با بهره‌گیری از تسلط مثال‌زدنی بر زبان‌های باستانی و میانه ایران، به ویژه پهلوی (پارسی میانه) و سریانی (زبان رایج مسیحیان آن دوره و زبان علمی در بین‌النهرین)، یک استدلال علمی و محکم را مطرح می‌کند که نشان می‌دهد مجموعه حقوقی بختیشوع (که غالباً دربرگیرنده قوانین مسیحی بین‌النهرین بوده) در واقع تا حد زیادی ترجمه، اقتباس یا نسخه‌ای متأخر و محلی از ماتیکان هزارداتستان (قانون‌نامه بزرگ و رسمی ساسانی) است. این پژوهش جامع به بررسی تطبیقی بند به بند و ماده به ماده قوانین و مقررات حقوقی در این دو مجموعه می‌پردازد و شباهت‌های ساختاری، واژگانی و محتوایی فراوانی را آشکار می‌سازد که نشان‌دهنده نفوذ عمیق و سازماندهی حقوقی امپراتوری ساسانی بر جوامع تابع خود، حتی در قلمرو قوانین محلی و مذهبی، است. در نهایت، این تحلیل نه تنها شباهت‌های حقوقی را برجسته می‌سازد، بلکه تأثیرات حقوقی، فرهنگی و تاریخی این نظام‌های قانونی را بر جوامع آن زمان، به ویژه در منطقه بین‌النهرین که کانون تلاقی تمدن‌ها بود، مورد تحلیل قرار می‌دهد.

برخی از مورخان با پیروی از یک الگوی خطی و پیش‌فرض، تلاش می‌کنند تا تاریخ جامعه بشری را فارغ از ملاحظات شرایط اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی بومی، از مراحل و نام‌گذاری‌های از پیش تعیین‌شده‌ای عبور دهند و به همین دلیل، نویسنده این کتاب که احتمالاً به سنت تاریخ‌نگاری مارکسیستی شوروی تعلق دارد، نیز سعی کرده است تا نظام‌های اجتماعی ایران در دوره‌های مختلف را بر اساس این الگوهای جهان‌شمول تفسیر و تبیق کند. برای مثال، او نظام اجتماعی ایران در دوران سلوکیان و اشکانیان (پارتیان) را به عنوان نظام برده‌داری و ساختار اجتماعی عصر ساسانیان را به مثابه یک نظام فئودالی کلاسیک معرفی می‌کند. هرچند این دیدگاه به‌شدت با انتقادات و چالش‌های جدی از سوی ایران‌شناسان دیگر مواجه بوده و ساده‌سازی تلقی می‌شود، اما تلاش مؤلف برای تطبیق نظریات مارکسیستی با تاریخ ایران، ناگزیر به انجام بررسی‌های عمیق‌تری از ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و روابط تولیدی آن دوران منجر شده است. این رویکرد تحلیلی، با ارائه تحلیل‌های مقایسه‌ای و استفاده از مستندات و متون تاریخی، در پی آن است که دیدگاهی جامع‌تر و دقیق‌تر از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دوره‌های مختلف تاریخی ایران عرضه کند و همچنین، با بررسی تأثیر شرایط اقلیمی و اجتماعی متفاوت مناطق ایران، به فهم بهتر از نقش این شرایط در شکل‌گیری و تحول نظام‌های اجتماعی و اقتصادی یاری می‌رساند. در کنار این تحلیل‌های ساختاری، یکی از پژوهش‌های مهم دیگر نویسنده، تمرکز بر مطالعه شیوه زندگی، آداب و سنن ساکنان غرب ایران و پیوندها و ارتباطات فرهنگی و تاریخی آن‌ها با آداب و سنن دیگر نواحی گسترده کشور از جمله مناطق شرقی چون خراسان و ورارود (ماوراءالنهر) است. نویسنده با احاطه بر فرهنگ‌های محلی و منطقه‌ای تلاش می‌کند تا این ارتباطات گسترده فرهنگی را برجسته ساخته و نقش این پیوندهای کهن را در شکل‌گیری هویت فرهنگی یکپارچه ایران‌زمین نشان دهد و به این ترتیب، این کتاب به عنوان منبعی ارزشمند به فهم پیچیدگی‌های تاریخی و اجتماعی این سرزمین کمک می‌کند.

کتاب «شهرهای ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان» که یکی از آثار برجسته ایران‌شناسی در دوره شوروی است، در اصل تألیف نینا ویکتوروونا پیگولوسکایا، محقق و مورخ متخصص در امور خاور نزدیک باستان و میانه، بوده و به همت عنایت‌الله رضا به فارسی برگردانده شده است. این کتاب که در سال ۱۳۶۷ منتشر و در مراسم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران به عنوان کتاب برگزیده معرفی شد، یک بررسی جامع و تحلیلی از وضعیت شهرهای ایران غربی و میان‌رودان (بین‌النهرین) در طول حکومت سلسله‌های اشکانیان (پارتیان) و ساسانیان ارائه می‌دهد. پیگولوسکایا در این اثر با تکیه بر منابع شرقی (به ویژه سریانی و پهلوی)، به مقایسه اوضاع اقتصادی، اجتماعی و نظام شهرنشینی در دوره ملوک‌الطوایفی اشکانیان با عصر وحدت ساسانیان می‌پردازد و همچنین یک پژوهش تطبیقی مهم میان مجموعه‌های حقوقی مانند «ماتیکان هزارداتستان» و مجموعه «بختیشوع» انجام می‌دهد تا نفوذ حقوق ساسانی را نشان دهد. هرچند رویکرد مؤلف تحت تأثیر ایدئولوژی مارکسیستی قرار دارد و تلاش می‌کند تا نظام‌های اجتماعی ایران را به ترتیب برده‌داری و فئودالی تعریف کند که مورد انتقاد برخی مورخان است، اما این کتاب به دلیل ارائه مدارک و تحلیل‌های غنی تاریخی و اجتماعی، به عنوان یک مرجع ارزشمند برای مطالعه ساختارهای اجتماعی و اقتصادی ایران باستان و میانه شناخته می‌شود.